1758

“ยศชนัน” นำแผนสู้ฝุ่น PM2.5 ภาคเหนือ ให้ทุกภาคส่วนร่วมพิจารณาและเติมข้อเสนอ ชูกล้องถ่ายภาพความร้อน–โดรน ตรวจจับไฟป่า

การเมือง-การเมืองท้องถิ่น

“ยศชนัน” นำแผนสู้ฝุ่น PM2.5 ภาคเหนือ ให้ทุกภาคส่วนร่วมพิจารณาและเติมข้อเสนอ ชูกล้องถ่ายภาพความร้อน–โดรน ตรวจจับไฟป่า เห็นแม้กองไฟจุดเล็กได้ทันที ยึดหลัก “ทำไป ฟังไป ปรับไป” เรื่องที่เห็นพ้องทำทันที เตรียมนำข้อเสนอภาคประชาชนเสนอนายกฯ และ ครม.

วันนี้ (16 ก.ย. 2569) ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยา ศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ลงพื้นที่เป็นประธานเปิดเวที “ถอดบทเรียนและพัฒนายุทธศาสตร์ภัยพิบัติและฝุ่นควันภาคเหนือ จากบทเรียนหน้างานสู่นโยบายที่ทำได้จริง” ณ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ในเวทีนี้ รองนายกรัฐมนตรีนำมาตรการรับมือฝุ่น PM2.5 ของกระทรวง อว. มาให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ตัวแทนภาคประชาชน มูลนิธิ และภาคีเครือข่าย ร่วมกันพิจารณาและเสนอความเห็นเพิ่มเติม ก่อนฤดูฝุ่นควันที่ใกล้จะมาถึง

ในโอกาสเดียวกัน รองนายกรัฐมนตรีรับมอบข้อเสนอเชิงนโยบายด้านการป้องกันและจัดการฝุ่น PM2.5 ข้อเสนอนี้สังเคราะห์จากความเห็นของภาคประชาชน ท้องถิ่น นักวิชาการ และภาคีเครือข่าย อาทิ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) กรมควบคุมมลพิษ (คพ.) สภาลมหายใจ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และหน่วยงานในสังกัดกระ ทรวง อว. เพื่อส่งต่อให้หน่วยงานภาครัฐนำไปขับเคลื่อนเป็นนโยบายที่เกิดผลจริง

ศ.ดร.ยศชนัน กล่าวว่า อากาศเป็นของทุกคน ไม่ใช่เรื่องของพรรคการเมืองใดพรรคการเมืองหนึ่ง และไม่ใช่เวทีหาเสียง ปัญหาฝุ่นควันที่เรื้อรังกระทบโดยตรงต่อสุขภาพ เศรษฐกิจ และสิทธิขั้นพื้นฐานในการดำรงชีวิตของประชาชน รัฐบาลจึงยึดหลัก “ทำไป ฟังไป ปรับไป” คือเดินหน้ามาตรการที่เริ่มแล้วต่อทันที ควบคู่กับการรับฟังข้อมูลจริงจากหน้างานเพื่อปรับให้ตรงจุด

“เรารับฟัง พร้อมปรับเปลี่ยนการทำงานต่อเนื่อง อันไหนที่ไม่ตอบโจทย์ก็พร้อมยกเลิก สิ่งไหนที่เราทุกคนเห็นพ้องต้องกันสามารถประกาศเป็นนโยบายกระทรวงได้เราทำทันที ทุกฝ่ายต้องร่วมมือกัน มีอะไรที่ทำได้ต้องเร่งลงมือทำก่อน” รองนายกรัฐมนตรีกล่าว

ด้านการเฝ้าระวังไฟป่า กระทรวง อว. นำกล้องถ่ายภาพความร้อน (Thermal Machine Vision) มาติดตั้งเป็นเครือข่ายสถานีลาดตระเวนตรวจจับไฟป่าอัตโนมัติเป็นครั้งแรก เทคโนโลยีนี้พัฒนาโดยนักวิจัยและวิศวกรของสถาบันวิจัยดารา ศาสตร์แห่งชาติ (NARIT) ร่วมกับสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กล้องใช้คลื่นอินฟราเรดซึ่งมองทะลุหมอกควันหนาได้ แม้ในวันที่มองไม่เห็นดอยสุเทพจากตัวเมืองเชียงใหม่ ระบบปัญญาประดิษฐ์ (AI) วิเคราะห์ภาพและทำงานเชื่อมโยงกับข้อมูลดาวเทียม เพื่อแจ้งผู้รับผิดชอบพื้นที่ให้เข้าควบคุมไฟได้ก่อนลุกลาม

สถานีแรกติดตั้งแล้วเมื่อวันที่ 27 ส.ค. 2569 ที่ อ.แม่ลาน้อย จ.แม่ฮ่องสอน และจะขยายเพิ่มอย่างน้อย 35 สถานีก่อนฤดูฝุ่นปี 2570 ในปี 2570 กระทรวง อว. จะจัดตั้ง War Room ไฟป่า รายงานสถานการณ์แบบเรียลไทม์ และเปิดข้อมูลทั้ง หมดเป็น Open Data ให้ประชาชนเข้าถึงและมีส่วนร่วมได้เต็มที่

นอกจากกล้องประจำสถานี ยังมีการใช้โดรนติดกล้องตรวจจับความร้อนเสริมการลาดตระเวนในพื้นที่ป่า โดรนตรวจพบความร้อนได้ทันทีแม้เป็นกองไฟจุดเล็ก ๆ ทำให้เจ้าหน้าที่และอาสาสมัครเข้าถึงจุดเกิดเหตุได้รวดเร็ว และดับไฟได้ตั้งแต่ต้น ก่อนขยายวงกว้างจนเกิดหมอกควัน

สำหรับวิกฤตฝุ่นละอองที่จะเริ่มทวีความรุนแรงในช่วงเดือนธันวาคมถึงกุมภาพันธ์ ปีนี้อาจรุนแรงกว่าปกติจากสภาวะซูเปอร์เอลนีโญ กระทรวง อว. จึงเร่งเดินหน้าทั้งมาตรการเฉพาะหน้าและระยะยาว ห้องปลอดฝุ่นครบวงจร : ร่วมกับกระ ทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) ติดตั้งเฟสแรก 83 แห่งในภาคเหนือ ครอบคลุมสถานสงเคราะห์เด็กและบ้านพักผู้สูงอายุ ต้นทุนราว 3,600 บาทต่อห้องขนาดห้องเรียน ลดการเผาที่ต้นตอ : ใช้แนวคิดเศรษฐกิจหมุน เวียน (Circular Economy) ในโครงการ “ลดเผา เป๋าตุง”

ศ.ดร.ยศชนัน ย้ำว่า ข้อเสนอที่ได้รับมอบในวันนี้จะไม่เป็นเพียงเอกสารที่เก็บไว้ในห้องประชุม ในฐานะรองนายกรัฐมน ตรี จะนำชุดข้อเสนอเสนอตรงต่อนายกรัฐมนตรี และนำเข้าสู่การพิจารณาของคณะรัฐมนตรี (ครม.) เพื่อบูรณาการการทำงานกับทุกกระทรวงที่เกี่ยวข้องให้เกิดผลเป็นรูปธรรม ทั้งการบริหารจัดการข้ามสายงาน การปลดล็อกข้อจำกัดทางกฎหมาย และการกระจายอำนาจพร้อมงบประมาณลงสู่ท้องถิ่น เพื่อให้การทำงานในพื้นที่คล่องตัวและตรงจุด

ในช่วงท้าย ศ.ดร.ยศชนัน ให้กำลังใจทุกภาคส่วนว่า แม้การแก้ปัญหานี้ต้องอาศัยการทำงานข้ามกระทรวงและใช้เวลาต่อเนื่อง แต่ทุกคนต้องไม่ท้อถอย เพื่อคืนอากาศสะอาดและคุณภาพชีวิตที่ดีให้แก่ประชาชนอย่างยั่งยืน จากนั้นจึงเปิดเวทีให้ภาครัฐ ภาคประชาชน ภาควิชาการ และภาคเอกชน ร่วมนำเสนอนโยบายและนวัตกรรมในการแก้ปัญหา

ข้อเสนอเชิงนโยบายที่ภาคีเครือข่ายส่งมอบในครั้งนี้ มุ่งปฏิรูปเชิงโครงสร้างผ่าน 5 เสาหลักยุทธศาสตร์ ได้แก่ 1.การปฏิรูปโครงสร้างบริหารจัดการแบบ ผู้ว่าฯ CEO Sandbox 2.การเปิดเผยข้อมูล (Open Data) และใช้ AI ตรวจสอบงบประมาณ 3.การปฏิรูปสิทธิที่ดินทำกินและป่าชุมชน 4.การใช้นวัตกรรมกลไกการเงินสีเขียว 5.การบริหารจัดการแบบแอ่งอากาศข้ามแดน

นอกจากนี้ยังมีชุดมาตรการ “Stop-Doing List” เช่น หยุดเอาประชาชนเป็นจำเลยสังคม และหยุดการประกาศห้ามเผาเด็ดขาดแบบเหมารวม รองนายกรัฐมนตรีจะนำข้อเสนอทั้งหมดไปหารือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อกำหนดแนวทางขับเคลื่อนต่อไป.