เครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือกจังหวัดพัทลุง ยื่นหนังสือถึงรัฐบาล ขอไม่รับข้อเสนอการคุ้มครองสิทธิในพันธุ์พืชตามอนุสัญญา UPOV 1991 ในการเจรจา FTA ไทย–สหภาพยุโรป หวั่นกระทบสิทธิของเกษตรกร ความหลากหลายทางชีวภาพ และความมั่นคงทางอาหารของประเทศ

วันนี้ (2 กันยายน 2569) ที่ศาลากลางจังหวัดพัทลุง กลุ่มเครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือกจังหวัดพัทลุง นำโดย นายณัฐพงศ์ คงสง ผู้แทนเครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือก ยื่นหนังสือถึงนายกรัฐมนตรี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และผู้แทนการค้าไทย ผ่านผู้ว่าราชการจังหวัดพัทลุง โดยมี นายธราวุธ ช่วยเกิด รองผู้ว่าราช การจังหวัดพัทลุง เป็นผู้รับหนังสือ เครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือกและองค์กรเครือข่ายภาคประชาสังคมจังหวัดพัทลุง ประกอบด้วยเกษตรกรที่ทำการผลิตในระบบเกษตรกรรมยั่งยืนและเกษตรเชิงนิเวศ ซึ่งให้ความสำคัญกับการสืบทอดภูมิ ปัญญาท้องถิ่น การรักษาความหลากหลายของทรัพยากรพันธุกรรม ตลอดจนการใช้ประโยชน์และพัฒนาพันธุ์พืช เพื่อเพิ่มคุณค่าทางโภชนาการและสร้างความสามารถในการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

เครือข่ายฯ ระบุว่า มีความกังวลอย่างยิ่งต่อการเจรจาความตกลงการค้าเสรี หรือ FTA ระหว่างไทยกับสหภาพยุโรป โดยเฉพาะประเด็นการคุ้มครองสิทธิในพันธุ์พืช หรือ Protection of Plant Variety Rights ภายใต้อนุสัญญา UPOV 1991 ซึ่งคาดว่าจะมีการเจรจารอบที่ 10 ระหว่างวันที่ 28 กันยายน ถึง 6 ตุลาคม 2569 โดยข้อเสนอของสหภาพยุโรปใน Article X.51 มีสาระสำคัญที่อาจทำให้ประเทศไทยต้องปรับแก้พระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ. 2542 ให้สอด คล้องกับอนุสัญญาระหว่างประเทศ ว่าด้วยการคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่ หรือ UPOV 1991 เครือข่ายฯ เห็นว่า หากประเทศ ไทยรับข้อผูกพันดังกล่าว อาจส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อภาคเกษตรกรรมและเศรษฐกิจฐานราก โดยเฉพาะสิทธิของเกษตรกรในการเก็บรักษา แลกเปลี่ยน และนำเมล็ดพันธุ์ไปปลูกต่อ ซึ่งเป็นวิถีปฏิบัติสำคัญในการรักษาและพัฒนาสายพันธุ์พืช และเป็นพื้นฐานของความมั่นคงทางอาหาร รวมถึงการรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

นอกจากนี้ เครือข่ายฯ ยังอ้างถึงรายงานการศึกษาของคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาศึกษาผลกระทบจากการเข้kร่วม CPTPP ของสภาผู้แทนราษฎร เมื่อปี 2563 ซึ่งได้กล่าวถึงผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจาก UPOV 1991 ต่อภาคเกษตร กรรมและเศรษฐกิจฐานรากในหลายด้าน เครือข่ายฯ ตั้งข้อกังวลว่า หากเมล็ดพันธุ์พืชถูกผูกขาดมากขึ้น อาจทำให้เกษตรกรต้องพึ่งพาเมล็ดพันธุ์จากผู้ถือสิทธิ และลดความสามารถในการเก็บรักษาและพัฒนาพันธุ์พืชด้วยตนเอง