วันที่ 15 เม.ย. 69 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ในช่วงเทศกาลสงกรานต์ ชาวบ้านไผ่แบ้ หมู่ 8 ตำบลบางแพ จังหวัดราชบุรี ยังคงร่วมกันอนุรักษ์ “การเล่นผีลอบ” ประเพณีพื้นบ้านเก่าแก่ของชาวไทยเชื้อสายเขมร ที่สืบทอดกันมานานนับร้อยปี โดยจัดขึ้นเพื่อให้ลูกหลานได้กลับมารวมตัวทำกิจกรรมร่วมกัน สร้างความสามัคคีในชุมชน พร้อมร่วมรดน้ำดำหัวผู้สูงอายุ และจัดกิจกรรมการแข่งขันชักเย่อชาย 10 คนหญิง  20 คน  โดยมีนายสุทิน ประเสริฐศักดิ์ นายอำเภอบางแพ เข้าร่วมการแข่งขันอย่างสนุกสนาน

หลังจากนั้น  นายสุทิน ประเสริฐศักดิ์ นายอำเภอบางแพ จ่าเอกอภิชาย ปานแพ นายกเทศบาลตำบลบางแพเข้าพร้อมด้วย สท.ในพื้นที่ เข้าร่วมงาน โดยมีนายอรรถพล สืบนุชผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ 8 ให้การต้อนรับอย่างอบอุ่น “ผีลอบ” เป็นการละเล่นที่ผสมผสานความเชื่อเรื่องวิญญาณบรรพบุรุษเข้ากับอุปกรณ์พื้นบ้าน เช่น “ลอบดักปลา” และ “ไม้สาแหรกคานหาบ” 

ซึ่งตามความเชื่อต้องเป็นของหญิงม่าย จึงจะช่วยนำสิ่งมงคลมาปกปักรักษาลูกหลานให้เจริญรุ่งเรือง ถือเป็นเอกลักษณ์เฉพาะแห่งเดียวในประเทศไทย ก่อนเริ่มพิธี ผู้อาวุโสในหมู่บ้านจะทำพิธีขอขมาศาลหลวงปู่หรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ประจำหมู่บ้าน จากนั้นนำผ้าขาวม้ามาพันลอบและคลุมสาแหรก พร้อมจุดเทียนเพื่อเชิญวิญญาณเข้าร่วมพิธี ชาวบ้านจะนั่งล้อมวง ร้องเพลงพื้นบ้านและปรบมือตามจังหวะ จนเกิดภาวะ “ผีเข้า” ตามความเชื่อ  ผู้เข้าร่วมพิธีจะเป็นชายเท่านั้น เนื่องจากเชื่อว่าผีอาจเข้าสิงอย่างรุนแรง เมื่อเสียงเพลงดังต่อเนื่อง ลอบจะเริ่มเคลื่อนไหว และผู้ร่วมพิธีบางคนจะแสดงอาการคล้ายถูกสิง ก่อนจะพุ่งเข้ากอดลอบและกลิ้งไปกับพื้น สร้างความตื่นเต้นให้กับผู้ชม แม้บางรายอาจได้รับบาดเจ็บเล็กน้อย แต่หลังเสร็จพิธีมักไม่รู้ตัวว่าตนเองได้กระทำสิ่งใดลงไป นอกจากความอ่อนล้า  ประเพณีผีลอบจึงไม่เพียงเป็นการละเล่นในช่วงเทศกาลสงกรานต์เท่านั้น แต่ยังสะท้อนถึงความเชื่อ วิถีชีวิต และความผูกพันของคนในชุมชน ที่ยังคงร่วมกันสืบสานมรดกทางวัฒนธรรมอันทรงคุณค่านี้ให้คงอยู่ต่อไป

นายสุทิน ประเสริฐศักดิ์ นายอำเภอบางแพกล่าวว่าอันนี้มันเป็นเหมือนความเชื่อที่คนในหมู่บ้านไผ่แบ้เขาเชื่อ แล้วก็มีความรู้สึกว่าสิ่งเนี้ยมันเป็นเรื่องที่มีความเป็นมาอย่างที่ท่านผู้ใหญ่ได้พูดนะครับ แล้วก็อยากจะสืบทอดประเพณีนี้ไว้ เพื่อให้ลูกหลานหรือคนรุ่นต่อไปได้มาเรียนรู้และรักษากันไว้ร่วมกันครับ ตอนนี้น่าจะยังเป็นของระดับหมู่บ้าน เพราะว่ามันมีแค่หมู่บ้านเดียวแล้วยังไม่มีการแพร่หลาย แต่สิ่งหนึ่งที่วันนี้ที่เราได้เห็นคือนอกจากคนไผ่แบ้แล้ว ถ้าเรามองไปรอบๆ เราจะเห็นว่ามีคนมายืนมองดูหลายๆ กลุ่มมาก ทั้งคนในหมู่บ้าน คนหมู่บ้านข้างเคียง หรือคนนอกพื้นที่ด้วย สิ่งเหล่านี้กำลังถูกส่งต่อและบอกกล่าว เราก็เชื่อว่าประเพณีนี้อาจจะทำให้คนรู้จักหมู่บ้านไผ่แบ้มากขึ้น รวมถึงอำเภอบางแพในโอกาสต่อไปด้วยครับ เรื่องการสืบสานนะครับ สิ่งแรกคือการรักษาที่มีอยู่ให้คงอยู่ อันที่สองคือต้องทำให้คนในชุมชน หรือคนในตำบลท่าราบ ซึ่งหมู่บ้านไผ่แบ้เป็นหนึ่งในตำบลท่าราบ ได้มาร่วมกันเรียนรู้และศึกษาอย่างจริงจัง ให้เขารู้ถึงความเป็นมา การละเล่นแบบนี้ต้องทำอย่างไร และทำอย่างไรให้คนเล่นผีลอบได้อย่างปลอดภัยในอนาคตต่อไปครับ

ตอนนี้ยังเป็นเหมือนผู้ชมครับ ผมเชื่อว่าเด็กๆ ทั่วไปก็คงจะยังมีความรู้สึกสองจิตสองใจอยู่ว่าสิ่งเหล่านี้มันเกิดจากความรู้สึกภายใน เกิดจากสิ่งลี้ลับ หรือเกิดจากจิตใต้สำนึกที่ทำให้คนเป็นอย่างนั้นอย่างนี้ แต่สิ่งนี้ต้องทำให้เขาเข้าใจและเรียนรู้จริงๆ ว่าบรรพบุรุษเขาสืบทอดกันมาด้วยความเชื่อแบบไหน และทำให้เขาเกิดความศรัทธาในสิ่งนี้ ถึงจะดึงเขาเข้ามามีส่วนร่วมได้ในอนาคตครับ ในอนาคตถ้ามองในเรื่องของความเป็นหนึ่งเดียวที่มีผีลอบเล่นแค่หมู่บ้านเดียวในประเทศเรา ผมเชื่อว่าอันนี้น่าจะเป็นเรื่องที่น่าสนใจ และทำให้ประเพณีผีลอบที่นี่เป็นที่รู้จัก อาจจะทำเป็นงานประเพณีทางวัฒนธรรมที่ทำให้คนอื่นเข้ามาศึกษาเรียนรู้และร่วมสนุกในอนาคต แต่ก็ต้องผลักดันไปตั้งแต่ระดับท้องถิ่น คือเทศบาลบางแพ และอำเภอก็คงจะผ่านไปทางสภาวัฒนธรรมอำเภอ รวมถึงหน่วยงานจังหวัด ให้เห็นว่าสิ่งเหล่านี้มีคุณค่าที่เราต้องช่วยกันสืบสาน รักษา และทำให้มันรุ่งเรืองขึ้นในอนาคตครับ

ผมว่าบรรยากาศแบบนี้ สิ่งที่จะได้เห็นแน่ๆ คือความเป็นหมู่บ้านที่มีอัตลักษณ์ของบ้านไผ่แบ้ และคนที่รักษาอัตลักษณ์ของหมู่บ้านได้ ท่านจะมองเห็นคนในหมู่บ้านที่มีความเชื่อเดียวกัน เมื่อมีความเชื่อแล้วจะสามารถส่งต่อความเชื่อนี้ไปยังคนรอบๆ ได้ และวันหนึ่งผมเชื่อว่าถ้าสิ่งนี้ยังคงอยู่ มันจะถูกกระจายและส่งต่อจนกลายเป็น Soft Power ที่ทำให้คนมาดูประเพณีที่มีหนึ่งเดียว และมีเฉพาะในวันที่เราจัดงานประเพณีของหมู่บ้านนี้ด้วยครับ การเล่นผีลอบจะเล่นในพื้นที่จำกัดครับ คนที่เล่นก็จะกลิ้งไปเรื่อยๆ แต่อยู่ในวงรอบที่เราจำกัดไว้ อันที่สองคือจะมีทีมผู้ที่ดูแลอยู่ ถ้าเห็นว่าคนเล่นเริ่มมีอาการเหนื่อยหรือหอบ เขาก็จะใช้นิ้วจิ้มที่ตาลอบ แล้วเขาก็จะหยุดทันที อันที่สามคือจะมีทีมที่คอยดูแลอยู่ข้างนอกว่าถ้ามีเหตุการณ์ไม่คาดคิดเกิดขึ้นก็จะรีบส่งโรงพยาบาล ซึ่งเราก็ไม่คิดว่ามันจะเกิด และมันก็ไม่เคยเกิดขึ้น

            

ส่วนทางด้าน นายอรรถพล สืบนุช ผู้ใหญ่บ้านม.8 ต.บางแพ กล่าวว่า ผีลอบ คือเป็นประเพณีพื้นบ้านอันเก่าแก่ที่ทุกคนไม่สามารถระบุได้ว่าวันเวลาที่เกิดขึ้นเกิดขึ้นเมื่อไหร่ เพราะมันใช้เวลานานมากครับ ตอนที่เข้านะครับ ด้วยประสบ การณ์ของผมเอง ผมก็ไม่เคยเชื่อเรื่องผีสางเทวดา ไม่เคยเชื่อ จนกระทั่งผมได้ทดลองเอง ความรู้สึกที่เราจะเล่นกับเขา เราต้องมีอารมณ์ร่วมสนุกกับเขาก่อน ถ้าเรามีอารมณ์ร่วม กอดเขาเนี่ย เขาจะพาเราไปเองโดยอัตโนมัติ ไม่ต้องออกแรงเลยครับ แต่ว่าเราต้องมีใจที่เล่นกับเขา ถ้าคนตั้งใจจะไปลองของ หรือจะไปล็อคเขาเนี่ย เขาไม่สามารถไปได้ครับ จิตเราต้องร่วมกับเขาด้วย  ด้วยประสบการณ์ของผมนะ ก็รู้สึกว่าในลอบไม่มีอะไรนะครับ ตอนที่กอดไม่มีอะไร แต่ว่ารู้สึกว่าจิตมันสัมผัสกับลอบ มันโดนดึงดูดไปอัตโนมัติที่เราเคลิ้มไปโดยไม่รู้ตัวครับ เอาโดยสังเขปนะครับ คร่าวๆ เพราะผมเองก็น่าจะเกิดไม่ทัน ตั้งแต่บรรพบุรุษ ตั้งแต่ปู่ย่าตายายเก่าแก่เลย สมัยก่อนคือทำนา ทำไร่ แล้วจะเสร็จจากไร่จากนา ก็ไม่มีกิจกรรมอื่น ไม่มีอาชีพที่จะทำอื่น ชาวบ้านก็มารวมตัวกันเพื่อจะเล่นละเล่นพื้นบ้านให้คนสามัคคีสมานฉันท์กันแค่นั้นครับ ถ้าเป็นผีลอบต้องใช้ลอบครับโดยเฉพาะ ถ้าเป็นผีสุ่มต้องใช้สุ่ม สมัยก่อนมีผีช้างด้วย แต่ตอนนี้เขาเลิกเล่นไปแล้วครับ ส่วนเพลงที่ร้องนะครับ เป็นคำของเขมรที่เขาแปลมาแล้ว แปลเป็นไทยแล้ว แต่ผมก็ร้องได้นะ เดี๋ยวให้ดูการละเล่นจะเข้าใจกว่า

รู้สึกดีใจครับ ผมพยายามประคับประคองให้ประเพณีนี้อยู่กับชาวบ้าน อยู่กับรุ่นลูกรุ่นหลาน เพื่อไม่ให้ประเพณีนี้สืบหายไป ผมจะพยายามประคับประคองให้อยู่ให้นานที่สุด อยากขอร้องให้คนรุ่นใหม่ ไม่ใช่ว่าจะใส่ใจเรื่องเทคโนโลยี ไม่ใช่ว่ามองถึงอนาคตวันข้างหน้า อยากให้มองมาข้างหลังบ้างว่าข้างหลังเราก็ยังมีดีอยู่ แล้วไม่สามารถที่จะค้นหาได้ถ้ามันหายไปแล้วครับ