ระยอง – หน่วยงานรัฐสนธิกำลังตรวจสอบโรงงานเก่าในนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด หลังพบสารเคมีและน้ำเสียตกค้างในบ่อคอนกรีตจากกระบวนการชุบเคลือบโลหะ ผลตรวจวิเคราะห์เบื้องต้นชวนผงะ พบสภาพน้ำเป็นกรดจัด ค่า pH ต่ำกว่า 1.0 ถึง 4.8 แถมพบโลหะหนักหลายชนิด ทั้งสังกะสี แคดเมียม นิกเกิล และแมงกานีส สูงกว่าเกณฑ์มาตรฐานที่นำมาเปรียบเทียบ ขณะที่สำรวจพบน้ำปนเปื้อนตกค้างรวมประมาณ 667 ลูกบาศก์เมตร ด้าน 2 บริษัทอดีตเจ้าของโรงงานและผู้เช่าพื้นที่รายใหม่ต่างชี้แจงข้อเท็จจริงคนละมุม ปมความรับผิดชอบยังไม่ลงตัว จังหวัดสั่งคุมพื้นที่เร่งด่วน เตรียมสูบน้ำเก็บใส่ถังเฉพาะ ห้ามเคลื่อนย้ายออกนอกพื้นที่ รอผลตรวจยืนยันและพิจารณาดำเนินการตามกฎหมาย

เมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน 2569 นายไตรภพ วงศ์ไตรรัตน์ ผู้ว่าราชการจังหวัดระยอง มอบหมายให้ศูนย์ดำรงธรรมจังหวัดระยอง หน่วยเคลื่อนที่เร็ว สนธิกำลังร่วมกับกรมโรงงานอุตสาหกรรม กองบริหารจัดการกากอุตสาหกรรม สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดระยอง สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดระยอง และการนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย โดยสำนักงานนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด ลงพื้นที่ตรวจสอบข้อเท็จจริงบริเวณโรงงานเดิมของบริษัท ไทย-สแกนดิค สตีล จำกัด เลขที่ 7 ถนน I-5 นิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด หลังมีการเผยแพร่ข้อมูลผ่านสื่อสังคมออนไลน์เกี่ยวกับการพบสารเคมีและน้ำเสียตกค้าง สร้างความกังวลถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

จากการตรวจสอบพบว่า บริษัท ไทย-สแกนดิค สตีล จำกัด หรือ Scandic เดิมประกอบกิจการผลิตและชุบเคลือบโลหะ แต่หยุดเดินเครื่องจักรมาประมาณ 5 ปี ก่อนขายทรัพย์สินโรงงานให้บริษัท เอ็นเอส-สยามยูไนเต็ดสตีล จำกัด หรือ NS-SUS เมื่อวันที่ 10 มิถุนายน 2569 และคืนสิทธิการใช้ที่ดินให้การนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย ก่อนที่บริษัท NS-SUS จะเข้าทำสัญญาเช่าพื้นที่เมื่อวันที่ 18 มิถุนายน 2569 เพื่อดำเนินการรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างและปรับปรุงพื้นที่

กระทั่งระหว่างการรื้อถอน ผู้รับเหมาพบน้ำผุดเข้ามาภายในบ่อคอนกรีตเดิม ซึ่งเป็นบ่อที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการล้างผิวโลหะด้วยสารเคมีก่อนการชุบเคลือบ พบคราบสารเคมีตกค้างอยู่ภายใน จึงเก็บตัวอย่างน้ำส่งตรวจวิเคราะห์ทางห้องปฏิบัติการ ผลปรากฏว่าน้ำมีความเป็นกรดสูงและพบโลหะหนักหลายชนิด ก่อนประสานบริษัท Scandic ให้เข้าร่วมหาแนวทางแก้ไข แต่ทั้งสองฝ่ายยังไม่สามารถตกลงเรื่องความรับผิดชอบได้

โดยบริษัท Scandic ชี้แจงว่า ก่อนขายทรัพย์สินได้รื้อถอนสิ่งปลูกสร้างบางส่วน และนำน้ำเสียจากกระบวนการผลิตไปบำบัดแล้ว เดิมมีแผนจะรื้อถอนบ่อคอนกรีต พร้อมนำคราบสารเคมีหรือสิ่งปนเปื้อนที่แห้งติดอยู่ภายในไปจัดการตามกฎหมาย แต่ภายหลังตกลงขายทรัพย์สินให้ NS-SUS ตามสภาพ โดยให้ผู้ซื้อดำเนินการรื้อถอนส่วนที่เหลือเอง พร้อมตั้งข้อสังเกตว่า ระหว่างผู้รับเหมาของบริษัท NS-SUS รื้อถอนผนังบ่อ มีน้ำผุดเข้ามาสัมผัสคราบสารเคมีเดิม จนอาจกลายเป็นน้ำปนเปื้อนที่ตรวจพบ

ขณะที่บริษัท NS-SUS ชี้แจงว่า ระหว่างรื้อถอนบ่อคอนกรีตพบมีน้ำผุดเข้ามาภายใน จึงเก็บตัวอย่างส่งตรวจวิเคราะห์ และเมื่อพบว่ามีความเป็นกรดสูงพร้อมโลหะหนักหลายชนิด ได้แจ้งให้บริษัท Scandic เข้ามาร่วมแก้ไขปัญหา แต่การเจรจายังไม่สามารถหาข้อยุติได้

สำหรับผลตรวจวิเคราะห์จากห้องปฏิบัติการ SCG ซึ่งบริษัท NS-SUS ว่าจ้างให้เก็บตัวอย่างเมื่อวันที่ 18 กันยายน 2569 จำนวน 4 จุด พบว่าน้ำในบ่อมีค่า pH ต่ำกว่า 1.0 ถึง 4.8 สะท้อนสภาพความเป็นกรดสูง อีกทั้งพบโลหะหนักหลายชนิด โดยเฉพาะสังกะสี แคดเมียม นิกเกิล และแมงกานีส มีค่าสูงกว่าเกณฑ์มาตรฐานน้ำทิ้งที่นำมาเปรียบเทียบ ส่วนตัวอย่างดินบริเวณบ่อยังพบสังกะสีสูงกว่าเกณฑ์อ้างอิงอีกด้วย

นอกจากนี้ จากการสำรวจพื้นที่เบื้องต้นยังพบน้ำตกค้างในบ่อคอนกรีตและร่องน้ำรวมประมาณ 667 ลูกบาศก์เมตร แบ่งเป็นบ่อด้านนอกไม่มีสแลนปกคลุมประมาณ 182 ลูกบาศก์เมตร บ่อที่มีสแลนปกคลุมประมาณ 12 บ่อ รวม 304 ลูกบาศก์เมตร ร่องน้ำรอบบ่อประมาณ 165 ลูกบาศก์เมตร และบ่อขนาดเล็กมีสแลนปกคลุมอีก 2 บ่อ รวมประมาณ 15.4 ลูกบาศก์เมตร

อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่ย้ำว่า ผลตรวจดังกล่าวเป็นการตรวจตัวอย่างน้ำที่ตกค้างอยู่ภายในบ่อ ไม่ใช่ตัวอย่างน้ำที่ระบายออกสู่ภายนอกพื้นที่ และขณะนี้ยังไม่มีผลตรวจยืนยันว่ามีน้ำเสียรั่วซึมลงสู่ชั้นดินหรือน้ำใต้ดิน จึงต้องเร่งตรวจสอบเพิ่มเติมเพื่อให้ทราบข้อเท็จจริงอย่างชัดเจน

ภายหลังการตรวจสอบ สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดระยองได้จัดทำบันทึกผลการตรวจสอบโรงงาน พร้อมเก็บตัวอย่างน้ำเพิ่มเติมส่งตรวจวิเคราะห์ เพื่อจำแนกประเภทสารปนเปื้อนและพิจารณาว่าเข้าข่ายวัตถุอันตรายตามกฎหมายหรือไม่ โดยคาดว่าจะทราบผลภายในประมาณ 1 เดือน

ส่วนมาตรการเร่งด่วน การนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยจะมีหนังสือแจ้งบริษัท NS-SUS ในฐานะผู้เช่าพื้นที่ปัจจุบัน ให้จัดทำแผนป้องกันและควบคุมพื้นที่บริเวณบ่อคอนกรีต พร้อมวางแผนสูบน้ำปนเปื้อนไปจัดเก็บในถัง IBC ซึ่งเหมาะสมกับคุณสมบัติของน้ำ โดยห้ามเคลื่อนย้ายออกนอกพื้นที่จนกว่าจะดำเนินการตามขั้นตอนที่กฎหมายกำหนด