ในเทศกาลออกพรรษาของทุกปี บริเวณริมฝั่งแม่น้ำโขง ถนนสุนทรวิจิตร เขตเทศบาลเมืองนครพนม จะมีงานประจำปีที่ยิ่งใหญ่ คือ ประเพณีไหลเรือไฟและงานกาชาด โดยปีนี้จัดขึ้นระหว่างวันที่ 16-27 ตุลาคม 2569 รวม 12 วัน 12 คืน โดยเฉพาะในคืนวันเพ็ญออกพรรษาวันที่ 26 ตุลาคม  ตรงกับขึ้น 15 เดือน 11 นักท่องเที่ยวจะได้ชมเรือไฟที่อลังการเหนือลำน้ำโขงครบทั้ง 12 ลำจาก 12 อำเภอ ซึ่งในแต่ละปีศิลปินเรือไฟอำเภอนั้นๆ ต่างคิดค้นลวดลายบนเส้นลวดให้ออกมาเฉิดจ้าตามจินตนาการ เพื่อคว้าถ้วยรางวัลพระราชทานไปครอง

  การประกวดเรือไฟแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ1.สวยงาม และ 2.ความคิดสร้างสรรค์ โดยปี 2568 เรือไฟประเภทสวยงามคว้าถ้วยพระราชทาน เป็นเรือไฟของ อ.ท่าอุเทน รางวัลรองชนะเลิศ อันดับ 1 อ.ธาตุพนม รางวัลรองชนะเลิศ อันดับ 2 อ.โพนสวรรค์ส่วนเรือไฟประเภทความคิดสสร้างสรรค์ เรือไฟชนะเลิศได้ถ้วยพระราชทานไปครอง ได้แก่ อ.ปลาปาก  รองชนะเลิศ อันดับ 1 อ.ศรีสงคราม รองชนะเลิศ อันดับ 2 อ.นาแก

  สำหรับปีนี้การขึ้นโครงถือว่าเสร็จสมบูรณ์ทุกลำแล้ว เหลือการตรวจเช็คความแข็งแรงของโครงสร้าง และเพิ่มเติมอีกนิดหน่อย จากนั้นเป็นการขึ้นลายแขวนตามจุดที่กำหนดไว้ ขั้นตอนสุดท้ายคือแขวนตะเกียงไฟ โดยต้องให้ไส้ตะเกียงตรงกับขอบลาย หากแขวนเลยขอบหรือไม่ถึงขอบ เวลาจุดไฟภาพที่ลอยขึ้นมาจะไม่สวยงาม ตรงนี้จึงมีความสำคัญไม่น้อย เผลอๆอาจเป็นจุดตัดสินแพ้ชนะได้เลยเช่นกัน

   จากการตระเวนความคืบหน้าของแต่ละอำเภอ พบว่าเริ่มลงมือสร้างซุ้มของตนอย่างขมีขมัน เพราะซุ้มก็มีการประกวดชิงรางวัล วัตถุหลักกำหนดไว้ต้องเป็นไม้ไผ่ทั้งหมด รั้วประดับประดาด้วยตะเกียงไฟ ส่องแสงสว่างสวยงามในยามค่ำคืน แต่ละอำเภอต่างคนต่างไม่มีใครยอมใคร มีทีเด็ดอะไรก็งัดเอาออกมาใช้อย่างหมดไส้หมดพุง เงินรางวัลไม่ใช่เป้าหมายสำคัญ หากคว้ารางวัลชนะเลิศประกวดซุ้ม ความภาคภูมิใจ คือสิ่งที่ไผ่ฝันมากที่สุดของกลุ่มศิลปินเรือไฟ

   ทั้งนี้ ประเพณีไหลเรือไฟจังหวัดนครพนม เป็นประเพณีของชาวอีสาน และชาวลาวแถบลุ่มแม่น้ำโขง ภาษาถิ่นเรียกว่าล่องเฮือไฟ หรือ ลอยเฮือไฟ เกิดจากคติความเชื่อทางพระพุทธศาสนา คือ การบูชารอยพระพุทธบาทที่ทรงประทับไว้ริมฝั่งแม่น้ำนัมทานที อยู่ในประเทศอินเดีย และบูชาพระพุทธองค์ที่เสด็จกลับมาสู่โลกมนุษย์ หลังจากขึ้นไปเทศนาโปรดพระมารดาบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ จึงเรียกว่าวันพระเจ้าเปิดโลก ผสมผสานกับคติความเชื่อท้องถิ่นที่มีมาอย่างยาวนาน เช่นการสักการะท้าวผกาพรหม การขอขมาและบูชาพระแม่คงคา การบูชาพญานาค การขอฝน และการสะเดาะเคราะห์ เผาความทุกข์ให้ลอยไปตามสายน้ำ

   ในสมัยโบราณคนที่มีบ้านอยู่ใกล้กับแม่น้ำโขง จึงสร้างเรือไฟที่ทำด้วยท่อนกล้วย หรือไม้ไผ่สานต่อเป็นลำเรือ เดิมทีใช้ผ้าฉีกเป็นริ้วๆ ชุบน้ำมันยางแล้วตากแห้ง นำไปพันกับเส้นลวดในโครงสร้างรูปเรือเพื่อจุดไฟ ภายในเรือตกแต่งด้วยดอกไม้ ธูป เทียน ใส่ข้าวปลาอาหาร กล้วย อ้อย หมากพลู บุหรี่ ฝ้าย ในไหมหลอด เสื่อ หรือสิ่งของที่ต้องการบริจาคทานบรรจุลงเรือไฟ ปล่อยล่องไปกับสายน้ำ ภายหลังพัฒนาลำไม้ไผ่มาเป็นฐานแพลูกบวบ หรือผูกติดกับถังน้ำมัน เพื่อเป็นทุ่นลอยน้ำ ตัวเรือใช้ไม้ไผ่มัดไขว้ต่อกันเป็นโครงสร้าง