125

นครพนม-สู่ผ้ามงคลผืนเดียวในโลก ดอกดาวเรืองสัญลักษณ์แห่งความรุ่งเรือง มั่งคั่ง ร่ำรวย ที่สาธุชนอธิษฐานขอพรองค์พระธาตุพนม

ข่าวประชาสัมพันธ์

นาวสาวเสาวนีย์ คนกล้า ผู้อำนวยการการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย สำนักงานนครพนม (ผอ.ททท.นครพนม) นำคณะสื่อโทรทัศน์ สื่อออนไลน์ และ อินฟลูเอนเซอร์ (Influencer) ร่วมกิจกรรมเวิร์กช็อปผ้าย้อมจากดอกดาวเรือง บริเวณด้านทิศใต้ข้างอุโบสถวัดพระธาตุพนมวรมหาวิหาร อ.ธาตุพนม จ.นครพนม รับฟังการถ่ายทอดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่นชาวบ้าน

ดอกดาวเรืองทางวัดจะมัดไว้เป็นกำ วางไว้ในซุ้มดอกไม้รวม 4 ทิศ (เหนือ ใต้ ออก ตก) เพื่อให้สาธุชนนำไปกราบไหว้ขอพรองค์พระธาตุพนมโดยไม่คิดมูลค่า แต่เป็นไปตามกำลังศรัทธา โดยไม่ได้กำหนดราคาใดๆ จากคำอธิษฐานที่สื่อสารผ่านดอกดาวเรือง ได้นำมารีไซเคิลให้เป็นผ้ามงคลในเวลาต่อมา

ทั้งนี้ ดอกดาวเรืองคือสัญลักษณ์ของความเจริญรุ่งเรือง ความสำเร็จ และโชคลาภ ด้วยสีเหลืองทองอร่ามที่เปรียบเสมือนเงินทองไหลมาเทมา โดยมีความหมายเชิงสัญลักษณ์และวัฒนธรรม ว่า สีเหลืองสดของดอกดาวเรืองสื่อถึงแสงสว่าง ความอบอุ่น และพลังบวก นิยมนำไปไหว้ สักการะสิ่งศักดิ์สิทธิ์ รวมถึงใช้ประดับในงานมงคล

โครงการผ้ามัดย้อมดอกดาวเรือง ที่ได้จากการบูชาองค์พระธาตุพนม เกิดขึ้นจากปัญหาดอกดาวเรืองจำนวนมากที่สักการะองค์พระธาตุพนมในแต่ละวัน โดยเฉพาะในช่วงวันหยุดยาว และเทศกาลนมัสการองค์พระธาตุพนม จะมีดาวเรืองเหลือทิ้งประมาณ 2,000,000 กว่าดอก และหลังจากเสร็จสิ้นการสักการะแล้ว ดอกดาวเรืองเหล่านี้จะกลายเป็นขยะและสร้างมลพิษให้กับชุมชน

โดย ผศ.ดร.กชกร เดชะคำภู หัวหน้าโครงการธาตุพนมเมืองแห่งการเรียนรู้ อาจารย์สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ คณะศิลปศาสตร์และวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนครพนม (ปัจจุบันเปลี่ยนชื่อเป็น คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์) จึงเกิดแนวคิดแทนที่จะปล่อยให้ดาวเรืองเหล่านี้เหลือทิ้งไป ควรนำกลับมาสร้างมูลค่าเพิ่ม โดยการนำมาสกัดสีจากธรรมชาติ และพัฒนาต่อยอดเป็นผ้ามัดย้อมจากดอกดาวเรือง หรือผลิตภัณฑ์ต่างๆจากดอกดาวเรืองได้ โดยดอกดาวเรืองที่นำมา รีไซเคิล จะมีญาติโยมบริเวณใกล้วัดพระธาตุพนม ช่วยกันเก็บรวบรวม และตากแห้งนำมาขายให้กับทางกลุ่ม ช่วงเริ่มต้นได้รับซื้อในราคากิโลกรัมละ 200 บาท และปรับลงมาเหลือกิโลกรัมละ 100 บาทในเวลาต่อมา ซึ่งทำให้ชาวบ้านละแวกวัด มีรายได้เพิ่มขึ้นจากเดิม โดยดอกดาวเรืองที่นำมาใช้จะเป็นดอกที่ช้ำไม่สามารถเอาขึ้นบูชาองค์พระธาตุพนมได้แล้ว หลังจากรับซื้อมาแล้ว กลุ่มโครงการได้นำดอกดาวเรืองแห้งมาต้มจนได้น้ำสีเหลืองทองธรรมชาติ จากนั้นจึงนำไปสู่กระบวนการมัดย้อม

สำหรับกระบวนการมัดย้อม สามารถสร้างลวดลายได้หลายรูปแบบ โดยเริ่มจากการพับผ้าหรือผ้า แล้วใช้หนังยางมัดให้แน่นในตำแหน่งต่างๆ ที่เราต้องการ การมัดแน่นจะทำให้สีเข้ายากมากขึ้น และทำให้เกิดลวดลายชัดเจน มีสีอ่อนเข้มสลับกันไปหลายที่ ส่วนมากนิยมทำเป็นลายวงกลม ลายก้นหอย ลายหัวใจ หรือลายริ้วผ้า มีทั้งแนวตั้งหรือแนวนอน ซึ่งแต่ละคนจะสามารถออกแบบได้ตามจินตนาการของตัวเอง ทำให้ผ้าแต่ละผืนมีเอกลักษณ์ไม่ซ้ำกัน

หลังจากมัดเสร็จแล้ว จะนำผ้าลงไปจุ่มในสีจากดอกดาวเรือง และขย้ำๆประมาณ 50 ครั้ง จากนั้นนำมาจุ่มที่สารส้มขย้ำอีกประมาณ 50 ครั้ง และนำมาตากอากาศไว้ ประมา 1-2 นาที เพื่อให้เกิดปฏิกิริยาออกซิเดชัน (Oxidation) ถือว่าจบรอบแรก แต่ถ้าอยากได้สีที่เข้มกว่านี้ ก็จะทำแบบเดิมซ้ำสองถึงสามรอบ เพื่อให้ได้สีที่เข้มขึ้น และนำไปล้างน้ำเปล่าให้สะอาดประมาณสองน้ำ เมื่อแกะยางออกจะได้ผ้าที่เกิดลวดลายที่สวยงาม

โดยโครงการนี้ไม่ได้สร้างประโยชน์เฉพาะตัวผลิตภัณฑ์ แต่โครงการยังสร้างรายได้ให้กับชุมชน เช่นชาวบ้านที่เก็บดาวเรืองมาขาย และกลุ่มที่ทำการมัดย้อม รวมถึงที่จำหน่ายสินค้าที่บูธ ได้เกิดเป็นการรวมตัวกันเป็นวิสาหกิจชุมชน แฮนด์คราฟธาตุพนม ที่ช่วยสร้างรายได้หมุนเวียนภายในชุมชน.