เมื่อเวลา 09.00 น. วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 จังหวัดสมุทรสาครเปิดปฏิบัติการครั้งใหญ่ ยกระดับมาตรการตรวจสอบ กำกับดูแล และบังคับใช้กฎหมายกับสถานประกอบกิจการโรงงานอุตสาหกรรมประเภท 105 และ 106 โดยบูรณาการความร่วมมือระหว่างกระทรวงอุตสาหกรรม กระทรวงมหาดไทย กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในจังหวัดสมุทร สาคร และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อป้องกัน ปราบปราม และสกัดกั้นขบวนการลักลอบนำกากอุตสาหกรรมและของเสียอันตรายไปทิ้งนอกระบบ สร้างความเสียหายต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชน ณ โรงแรมแกรนด์ อินเตอร์ โฮเทล ต.โคกขาม อ.เมืองฯ จ.สมุทรสาคร โดยนายอำนาจ เจริญศรี ผู้ว่าราชการจังหวัดสมุทรสาคร มอบหมายให้ นายบรรพต จันทรวงษ์ ปลัดจังหวัดสมุทรสาคร ปฏิบัติหน้าที่ร่วมกับ นายกฤษฎา จันทร์สุวรรณ ผู้ตรวจราชการกระทรวงอุตสาหกรรม เป็นประธานกล่าวเปิดและปล่อยขบวนปฏิบัติการตรวจสอบโรงงานอุตสาหกรรมในครั้งนี้ พร้อมด้วย นายพุทธิกรณ์ วิชัยดิษฐ อุตสาหกรรมจังหวัดสมุทรสาคร ตลอดจนผู้แทนจากกระทรวงอุตสาหกรรม กรมการปกคอรงจังหวัด หน่วยงานภาครัฐและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าร่วมเกือบ 100 คน ก่อนแยกย้ายกำลังเจ้าหน้าที่ลงพื้นที่ปฏิบัติการพร้อมกันเกือบ 50 จุด ในวันแรก

   สำหรับการเปิดปฏิบัติการครั้งนี้ ถือเป็นมาตรการเชิงรุกครั้งสำคัญของจังหวัดสมุทรสาคร ในการจัดระเบียบและควบคุมภาคอุตสาหกรรมอย่างจริงจัง หลังจากปัญหาการจัดการกากอุตสาหกรรมและการลักลอบนำของเสียไปทิ้งโดยไม่ผ่านกระบวนการที่ถูกต้องตามกฎหมาย เป็นประเด็นที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสร้างความวิตกกังวลให้กับประชาชนมาอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะพื้นที่ที่มีโรงงานอุตสาหกรรมตั้งอยู่เป็นจำนวนมาก

   ทั้งนี้ จังหวัดสมุทรสาครมีโรงงานอุตสาหกรรมประเภท 105 และ 106 รวมทั้งสิ้น 331 แห่ง มากเป็นอันดับ 3 ของประเทศไทย   โดยโรงงานทั้งสองประเภทมีบทบาทสำคัญในระบบการจัดการวัสดุที่ไม่ใช้แล้วจากภาคอุตสาหกรรม ทั้งการคัดแยก รวบรวม บำบัด กำจัด และนำกลับมาแปรรูปเพื่อใช้ประโยชน์ใหม่ ซึ่งหากดำเนินการอย่างถูกต้องตามมาตรฐานและข้อกำหนดของกฎหมาย จะช่วยลดปริมาณของเสีย ลดการใช้ทรัพยากรธรรมชาติ และสนับสนุนระบบเศรษฐกิจหมุนเวียนได้เป็นอย่างดี แต่ในทางกลับกัน หากผู้ประกอบการบางรายฉวยโอกาสฝ่าฝืนกฎหมาย นำกากอุตสาหกรรมออกไปทิ้งโดยไม่ผ่านระบบที่ได้รับอนุญาต หรืออำพรางเส้นทางการขนส่งและกำจัดของเสีย ก็อาจกลายเป็นต้นตอสำคัญของปัญหามลพิษ ทั้งการปนเปื้อนในดิน แหล่งน้ำ และสิ่งแวดล้อมโดยรอบ ตลอดจนส่งผลกระทบต่อสุขภาพและคุณภาพชีวิตของประชาชนในระยะยาว

   ด้วยเหตุนี้ จังหวัดสมุทรสาครจึงกำหนดเป้าหมายยกระดับการตรวจสอบโรงงานประเภท 105 และ 106 อย่างเข้มข้น โดยครั้งนี้จัดกำลังเจ้าหน้าที่ออกเป็น 9 ทีม กระจายลงพื้นที่ตรวจสอบสถานประกอบกิจการทั้ง 3 อำเภอ ระหว่างวันที่ 12 – 14 พฤศจิกายน 2569 มีเป้าหมาย 150 แห่ง ของแผนตรวจสอบโรงงานที่ยังเหลืออยู่อีกราว 273 แห่ง โดยจะเข้าตรวจโรงงานวันละประมาณ 50 แห่ง  เพื่อให้การกำกับดูแลครอบคลุมสถานประกอบการที่อยู่ในข่ายเสี่ยงอย่างทั่วถึง

   ส่วนสิ่งที่กำหนดเป็นมาตรการในการตรวจสอบจะมีทั้งเรื่องของเอกสารหรือใบอนุญาตประกอบกิจการ กระบวนการดำเนินงานจริงภายในโรงงาน ตั้งแต่ต้นทางจนถึงปลายทาง โดยเฉพาะระบบการรับกากอุตสาหกรรม การครอบครอง การคัดแยก การขนส่ง การบำบัด การกำจัด และการจัดเก็บวัสดุที่ไม่ใช้แล้ว รวมถึงการส่งกากอุตสาหกรรมไปยังสถานที่บำบัดหรือกำจัดที่ได้รับอนุญาตจริงหรือไม่  การใช้แรงงานในสถานประกอบการ พื้นที่จัดเก็บกากอุตสาหกรรม ระบบป้องกันการรั่วไหลและการปนเปื้อน ระบบบำบัดน้ำเสีย การระบายอากาศ การควบคุมมลพิษ และการจัดการกากตกค้างจากกระบวนการผลิต ตลอดจนตรวจสอบวัตถุอันตรายที่มีการนำเข้ามาครอบครองและจัดเก็บภายในสถานประกอบการ ว่ามีการดำเนินการตามข้อกำหนดและได้รับอนุญาตอย่างถูกต้องหรือไม่ เป็นต้น  และ อีกประเด็นสำคัญคือการตรวจสอบความสอดคล้องระหว่างข้อมูลที่ผู้ประกอบการรายงานในระบบกับสภาพการประกอบกิจการจริง รวมถึงเส้นทางการเคลื่อนย้ายกากอุตสาหกรรม เพื่อป้องกันการใช้เอกสารหรือข้อมูลอันเป็นเท็จในการอำพรางการนำของเสียออกจากระบบที่ได้รับอนุญาต ซึ่งอาจเป็นช่องทางให้เกิดการลักลอบทิ้งกากอุตสาหกรรมในพื้นที่สาธารณะ พื้นที่เกษตรกรรม แหล่งน้ำ หรือบริเวณใกล้ชุมชน

   อย่างไรก็ตาม ภายหลังการปล่อยขบวนและลงพื้นที่ตรวจสอบสถานประกอบกิจการในวันแรก ปรากฏว่าเจ้าหน้าที่ตรวจพบโรงงานบางแห่งมีพฤติการณ์เข้าข่ายฝ่าฝืนข้อกำหนดตามพระราชบัญญัติโรงงาน พ.ศ. 2535 และกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการจัดการสิ่งปฏิกูล วัสดุที่ไม่ใช้แล้ว และกากอุตสาหกรรมหลายกรณี โดยความผิดที่ตรวจพบเบื้องต้นมีทั้งการเคลื่อนย้ายกากอุตสาหกรรมหรือเศษวัสดุที่เหลือจากกระบวนการคัดกรองกากอุตสาหกรรมโดยไม่ได้รับอนุญาต การนำกากอุตสาหกรรมเข้ามาในสถานประกอบการและการกักเก็บไว้โดยไม่ได้รับอนุญาต รวมถึงการประกอบกิจการไม่ตรงตามประเภทหรือเงื่อนไขที่ระบุไว้ในใบอนุญาต ตลอดจนการลักลอบประกอบกิจการโดยไม่ได้รับอนุญาตอย่างถูกต้อง นอกจากนี้ ยังพบประเด็นเกี่ยวกับการลักลอบปล่อยน้ำเสียโดยไม่มีระบบบำบัดน้ำเสีย หรือมีการบำบัดน้ำเสียแต่กระบวนการไม่ได้มาตรฐานและไม่เป็นไปตามข้อกำหนด และการกระทำที่อาจส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม  การจัดเก็บหรือเก็บกองวัตถุอันตรายโดยไม่ได้รับอนุญาต