เปิดตัวแล้ววว!!!  #ไดโนเสาร์ตัวที่14ของไทย ตัวใหม่ ใหญ่กว่าเดิม ในการค้นพบ "นาคาไททัน" ไดโนเสาร์ชนิดใหม่ ลำดับที่ 14 ของไทย! ยักษ์ใหญ่ที่สุดในอาเซียน นาคาไททัน ชัยภูมิเอนซิส

𝑁𝑎𝑔𝑎𝑡𝑖𝑡𝑎𝑛 𝑐ℎ𝑎𝑖𝑦𝑎𝑝ℎ𝑢𝑚𝑒𝑛𝑠𝑖𝑠  ชื่อไดโนเสาร์ที่มีความหมายว่า พญานาคยักษ์แห่งชัยภูมิ

 งานวิจัยที่น่าตื่นเต้นครั้งนี้เกิดจากความร่วมมือของทีมนักวิจัยไทย นำโดย ดร.ศิตะ มานิตกุล หัวหน้าโปรเจ็คไททัน จากศูนย์วิจัยและการศึกษาบรรพชีวินวิทยา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ร่วมกับ University College London (UCL) และกรมทรัพยากรธรณี ภายใต้โครงการ Project Thaitan ที่ได้รับทุนวิจัยสนับสนุนจาก National Geographic Society ที่มาของชื่อ พญานาคยักษ์แห่งชัยภูมิ

  "นาคาไททัน" มีที่มาจาก "Naga" (นาคา) สื่อถึงพญานาคสัตว์ศักดิ์สิทธิ์ที่เป็นสัญลักษณ์ของน้ำและความอุดมสมบูรณ์ในคติไทย ผสมกับคำว่า "Titan" ที่หมายถึงยักษ์ใหญ่ในตำนานกรีก    ส่วน “ชัยภูมิเอนซิส” ตั้งเพื่อสื่อถึงสถานที่ค้นพบฟอสซิลอันล้ำค่านี้ ณ บ้านพนังเสื่อ อำเภอหนองบัวระเหว จังหวัดชัยภูมิ

     ทุบสถิติ! ไดโนเสาร์ที่ใหญ่ที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ นาคาไททันไม่ใช่แค่สมาชิกใหม่ธรรมดา แต่มาพร้อมขนาดตัวที่น่าทึ่ง ความยาวลำตัว: ประมาณ 27 เมตร น้ำหนัก: ประมาณ 26 - 28 ตัน (เทียบเท่ากับช้างแอฟริกา 4-5 เชือกรวมกัน)

จัดอยู่ในกลุ่ม Somphospondylan titanosauriforms ซึ่งเป็นกลุ่มไดโนเสาร์กินพืชคอยาวหรือซอโรพอด (Sauropod) ในกลุ่มย่อย ยูฮีโลโปดิด (Euhelopodid) พบในหมวดหินโคกกรวด อายุประมาณ 110-115 ล้านปี เป็นหมวดหินอายุอ่อนที่สุดที่มีการค้นพบฟอสซิลไดโนเสาร์ในประเทศไทย

   

  ฟอสซิลที่พบ: กระดูกสันหลัง จำนวน 4 ชิ้น ชุดกระดูกเชิงกราน ซี่โครงไม่ต่ำกว่า 6 ชิ้น กระดูกต้นขาหน้าและต้นขาหลังข้างขวาที่ยาวถึง 1.78 และ 2 เมตร ตามลำดับ ทั้งหมดมาจากไดโนเสาร์เพียง 1 ตัว

  จากกระดูกที่มีลักษณะเฉพาะเพียงไม่กี่ชิ้น เมื่อนำไปวิเคราะห์วงศ์วานวิวัฒนาการก็พบว่า มันเป็นหนึ่งในสมาชิกของไดโนเสาร์คอยาวในกลุ่มไททาโนซอริฟอร์ม (Titanosauriformes) ญาติใกล้ชิดกับภูเวียงโกซอรัส ไดโนเสาร์กินพืชคอยาวของไทย จากหมวดหินเสาขัวที่อายุเก่ากว่า (ราว 130 ล้านปีก่อน) 

  𝑁𝑎𝑔𝑎𝑡𝑖𝑡𝑎𝑛 𝑐ℎ𝑎𝑖𝑦𝑎𝑝ℎ𝑢𝑚𝑒𝑛𝑠𝑖𝑠 มีลักษณะบางประการที่เป็นเอกลักษณ์และแตกต่างจากซอโรพอดอื่น ๆ ที่เคยพบมาทั่วโลก เช่น ระบบการเชื่อมต่อพิเศษไฮโปสฟีน-ไฮแพนทรัมของส่วนยื่นด้านหน้า และด้านหลังของกระดูกสันหลัง (Hyposphene-hypantrum articulation) ที่ทำหน้าที่ค้ำจุนที่เพิ่มความมั่นคงและความแข็งแรงให้กับกระดูกสันหลังส่วนหลัง (dorsal vertebrae) ของพวกไดโนเสาร์ 

    โดยไฮโปสฟีนของนาคาไททันมีลักษณะแตกต่างกันอย่างชัดเจนระหว่างกระดูกสันหลังช่วงกลาง (เป็นรูปสามเหลี่ยม) และกระดูกสันหลังช่วงท้าย (เป็นสันในแนวตั้ง) การค้นพบ นาคาไททัน ชัยภูมิเอนซิส (𝑁𝑎𝑔𝑎𝑡𝑖𝑡𝑎𝑛 𝑐ℎ𝑎𝑖𝑦𝑎𝑝ℎ𝑢𝑚𝑒𝑛𝑠𝑖𝑠 ) ถือเป็นอีกหนึ่งหลักฐานสำคัญทางบรรพชีวินวิทยาที่ช่วยเติมเต็มจิ๊กซอว์ความหลากหลายของไดโนเสาร์ไทยในยุคครีเทเชียสตอนต้น จากหมวดหินโคกกรวดของไทย และของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

   มากไปกว่านั้นนักบรรพชีวินไทยยังเชื่อว่าผืนดินใต้เท้าเรายังมีซากฟอสซิลอีกมากรอคอยการค้นพบอีกมากที่รอคอยนักวิจัยรุ่นใหม่มาศึกษาวิจัย หาคำตอบเพื่อตอบคำถามวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิตอันน่าทึ่งนี้ และขับเคลื่อนวงการบรรพชีวินต่อไป

 เกร็ดความรู้: นาคาไททันถือเป็นไดโนเสาร์ลำดับที่ 14 ของไทยและเป็นไดโนเสาร์กินพืชคอยาวชนิดที่ 3 ที่ได้รับการตั้งชื่ออย่างเป็นทางการ ต่อจาก ภูเวียงโกซอรัส สิรนธรเน 𝑃ℎ𝑢𝑤𝑖𝑎𝑛𝑔𝑜𝑠𝑎𝑢𝑟𝑢𝑠 𝑠𝑖𝑟𝑖𝑛𝑑ℎ𝑜𝑟𝑛𝑎𝑒 และอีสานโนซอรัส อรรถวิภัชน์ชิ 𝐼𝑠𝑎𝑛𝑜𝑠𝑎𝑢𝑟𝑢𝑠 𝑎𝑡𝑡𝑎𝑣𝑖𝑝𝑎𝑐ℎ𝑖 และเป็นไดโนเสาร์คอยาวตัวแรกที่ถูกตั้งชื่อจากหมวดหินโคกกรวด

เรื่อง: Nat. ต้อยติ่ง สุชาดา

ภาพนาคาไททัน โดยเพจ ไดโนเสาร์เล่าแบบไทยๆ

แหล่งข้อมูลอ้างอิง:

Sethapanichsakul, T., Khansubha, SO., Manitkoon, S. et al. The first sauropod dinosaur from the Lower Cretaceous Khok Kruat Formation of Thailand enriches the diversity of somphospondylan titanosauriforms in southeast Asia. Sci Rep 16, 12467 (2026).