“ยศชนัน” ซูมตรงจากจีนหลังพบ “ปธน.สี” ร่วมนายกฯ ลุยถก 3 ฝ่ายไทย-เมียนมา-จีน สยบสารหนูแม่น้ำกก-สาย
20 พฤศจิกายน 2569 เวลา 13:55:00
2887
“ยศชนัน” ซูมตรงจากจีนหลังพบ “ปธน.สี” ร่วมนายกฯ ลุยถก 3 ฝ่ายไทย-เมียนมา-จีน สยบสารหนูแม่น้ำกก-สาย นำทีม อว.-มท.-เกษตรฯ ลุย 6 มาตรการด่วน ดัน “ฝายดักตะกอนอัจฉริยะ” ป้องนาข้าว 2.7 หมื่นไร่ ตรวจลายนิ้วมือสารพิษ-เร่งสร้างประปาบาดาล–สกัดลักลอบแร่-เปิด Agri-Map เช็กโซนปลอดภัย
วันนี้ (20 พฤศจิกายน 2569) ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เข้าร่วมประชุมคณะกรรมการป้องกันและแก้ไขปัญหาภัยพิบัติในพื้นที่ภาคเหนือ ครั้งที่ 2/2569 ผ่านระบบออนไลน์ (Zoom) จากสาธารณรัฐประชาชนจีน ภายหลังเสร็จสิ้นภารกิจร่วมคณะนายกรัฐมน ตรีเข้าเยี่ยมคารวะ นายสี จิ้นผิง ประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน เพื่อติดตามและเร่งขับเคลื่อน 6 มาตรการเร่งด่วนแก้ปัญหาสารหนูในแม่น้ำกก–สาย ภายหลังการลงพื้นที่ อ.แม่สาย เมื่อวันที่ 14-15 พฤศจิกายนที่ผ่านมา ร่วมกับที่ประชุม ณ กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) โดยมี นายเจเศรษฐ์ ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย นางสาวปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ พร้อมด้วยผู้แทนจาก ปภ. กรมควบคุมมลพิษ การประปาส่วนภูมิภาค กรมทรัพยากรน้ำบาดาล กระทรวงสาธารณสุข กรมวิชาการเกษตร กรมประมง กระทรวงอุตสาหกรรม สำนักงบประมาณ หน่วยงานความมั่นคง รวมถึงจังหวัดเชียงใหม่และเชียงราย เข้าร่วมประชุม
โอกาสนี้ ศ.ดร.ยศชนัน เปิดเผยความคืบหน้าจากการเข้าหารือกับประธานาธิบดี สี จิ้นผิง ว่า ภายใต้การนำของ นายกรัฐมนตรี และการผลักดันทางการทูตในทุกระดับของรองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ทำให้การพูดคุยเป็นไปในทิศทางที่ดี ทั้งสองฝ่ายต่างรับรู้ถึงปัญหาและมีความเห็นพ้องต้องกัน พร้อมร่วมมือคลี่คลายปัญหา โดยเสนอให้จัดตั้งคณะทำงานด้านเทคนิคร่วมกันเข้าไปตรวจสอบและหยุดยั้งสารพิษที่แหล่งกำเนิด ทั้งนี้ รัฐบาลจะนำสาระสำคัญทั้งหมดไปหารืออย่างเป็นทางการในการประชุมคณะทำงานร่วมไทย-เมียนมา-จีน ระหว่างวันที่ 24–26 พ.ย. 69 ณ กระทรวงการต่างประเทศ โดยใช้หลักฐานทางวิทยาศาสตร์เป็นฐานเจรจา ทั้งผลการตรวจวัดของกระ ทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และการวิเคราะห์ไอโซโทปโดยกระทรวง อว. เพื่อตรวจ “ลายนิ้วมือ” พิสูจน์แหล่งที่มาของสารหนูอย่างแม่นยำ

ในที่ประชุม กระทรวง อว. ได้เสนอแนวทางออกแบบ “ฝายดักตะกอนอัจฉริยะ” ผลงานวิจัยร่วมของ สกสว. มหาวิทยา ลัยนเรศวร และสถาบัน DHI โดยชี้ว่าสารหนูส่วนใหญ่เกาะติดมากับ “ตะกอนละเอียด” ซึ่งฝายทั่วไปดักได้เพียงทรายหยาบ ทำให้แม่น้ำสายผ่านเกณฑ์ไม่ถึง 5% ของจำนวนวัน ทีมวิจัยจึงสร้างแม่น้ำจำลอง (Digital Twin) ทดสอบข้อมูลจริงต่อเนื่อง 523 วัน จนได้ระบบที่ผันน้ำขุ่นเข้าบ่อริมตลิ่ง ทำงาน 5 ขั้นตอนควบคุมด้วย AI คือ “ดัก-ตก-ดูด-รีด-คืน” โดยเติมสารจับตะกอนเฉพาะช่วงน้ำขุ่นเกินเกณฑ์ ชะลอน้ำในรางกวนช้า ปิดประตูรับน้ำอัตโนมัติช่วงน้ำหลาก และตรวจค่าสารหนูก่อนปล่อยน้ำใสคืนแม่น้ำพร้อมจอแสดงผลเรียลไทม์ให้ชาวบ้านตรวจสอบได้ ส่วนตะกอนพิษจะถูกดูดออกทุกวัน รีดน้ำ และตรวจแล็บทุกล็อต ก่อนส่งไปตรึงถาวรในโรงปูนซีเมนต์หรือฝังกลบในหลุมปลอดภัยตามเกณฑ์กรมควบคุมมลพิษ โดยชั่งน้ำหนักและติดรหัสตรวจสอบย้อนหลังได้ทุกตัน
ผลจำลองชี้ว่า ระบบกำจัดสารหนูได้ถึง 94.6% หากสร้างครบ 3 ชุดริมแม่น้ำสาย ช่วง กม.ที่ 95–99 แม่น้ำสายจะผ่านมาตรฐาน 476 จาก 523 วัน และประปาแม่สายผลิตน้ำได้ทุกวันจากเดิมที่ต้องหยุดผลิต 17 วัน ที่ประชุมจึงเห็นชอบให้นำร่องแบบ Sandbox ที่หัวงานชลประทานแม่สาย เป็นเวลา 18 เดือน ครอบคลุมฤดูฝนปี 2570 เพื่อลดสารหนูไหลลงนา 94% คุ้มครองนาข้าวราว 27,000 ไร่ ของผู้ใช้น้ำ 3,356 ราย นอกจากนี้ กรมชลประทานและ สกสว. จะลงพื้นที่วันจันทร์นี้ เพื่อสำรวจจุดทำบ่อดักและบำบัดตะกอนครบวงจรที่บ้านเหมืองแดง อ.แม่สาย และฝายเชียงราย ทั้งนี้ ตัว เลขดังกล่าวยังเป็นผลจากแบบจำลองซึ่งต้องยืนยันด้วยการทดลองจริงก่อนก่อสร้างเต็มรูปแบบ
ระหว่างรอโครงสร้างระยะยาว รัฐบาลวางแผนดูแลน้ำสะอาดครบทั้ง 3 ระยะ ควบคู่การส่งนวัตกรรมจากศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) สวทช. ลงพื้นที่ ได้แก่
ระยะเร่งด่วนและนวัตกรรม - ส่งมอบชุดตรวจ “M-Sense” รู้ผลใน 3-5 นาที (ลดต้นทุนจากค่าแล็บ 800–2,500 บาทและรอผลเป็นสัปดาห์) ให้ สสจ. เชียงราย แล้วเมื่อ 15 พฤศจิกายน โดย อ.แม่สาย นำไปตรวจคัดกรองน้ำดื่มบรรจุขวด น้ำแข็ง น้ำดื่มโรงเรียน และโรงพยาบาลแม่สาย รวม 30 ตัวอย่าง ผลผ่านทั้งหมด พร้อมติดตั้งระบบกรองนาโนไบโอชาร์แล้ว 4 พื้นที่ในเชียงราย กำจัดสารหนูได้สูงสุด 99% ตัวอย่างที่บ้านริมกก อ.เมืองเชียงราย ลดสารหนูในน้ำดิบจาก 0.069 เหลือ 0.0035 มิลลิกรัมต่อลิตร (ลดลงเกือบ 95%) ด้วยต้นทุนไม่ถึง 2 บาทต่อน้ำ 1,000 ลิตร เตรียมขยายผลร่วมกับสถาบันวิจัยแสงซินโครตรอนและกรมวิทยาศาสตร์บริการไปที่ ต.ท่าตอน จ.เชียงใหม่ และ อ.เมืองเชียงราย นอกจากนี้ รถน้ำได้แจกจ่ายน้ำดื่มที่ ต.ท่าตอน แล้วกว่า 100,000 ลิตร และกรมชลประทานสำรองน้ำฉุกเฉินจาก 3 อ่างเก็บน้ำให้พื้นที่ฝาง-แม่อาย กว่า 22.5 ล้านลูกบาศก์เมตร
ระยะกลาง ระยะยาว - กรมทรัพยากรน้ำบาดาลเตรียมสร้างระบบประปาบาดาลชุมชน 14 ระบบใน 2 ตำบลของ อ.แม่สาย ที่เคยหยุดจ่ายน้ำ (แล้วเสร็จใน 120 วันหลังลงนามสัญญา) รวมพื้นที่อื่นทั้งหมด 22 ระบบ งบประมาณราว 165 ล้านบาท ช่วยเหลือประชาชนราว 17,600 คน พร้อมเร่งเสนอขอรับงบกลางต่อ ครม. ส่วนระยะยาว การประปาส่วนภูมิภาคจะขยายระบบประปาฝาง-แม่อาย-ไชยปราการ ใช้น้ำดิบจากอ่างเก็บน้ำแม่ทะลบเพื่อเลิกพึ่งพาน้ำแม่น้ำเสี่ยงอย่างถาวร ควบคู่ระบบเฝ้าระวังประปาหมู่บ้านและบ่อน้ำตื้น 3 ระดับ ทั้งท้องถิ่น ชุมชน และจังหวัด

ด้านการสกัดต้นตอทางเศรษฐกิจ กระทรวงอุตสาหกรรมกำลังเร่งออกประกาศกำหนดชนิดและสภาพแร่ที่ต้องขออนุญาตนำเข้า–ส่งออก เพื่อให้ตรวจสอบย้อนกลับได้ถึงแหล่งที่มา พร้อมทำงานร่วมกับหน่วยงานความมั่นคงปิดช่องว่างการลักลอบเคลื่อนย้ายแร่ผิดกฎหมาย โดยย้ำว่าประเทศไทยต้องไม่เป็นปลายทางของแร่ที่ผลิตจากการทำลายแม่น้ำ
ด้านภาคเกษตรและประมง หน่วยงานจะเก็บตัวอย่างพืช ดิน และน้ำ 50 จุด ใน อ.แม่อาย จ.เชียงใหม่ ระหว่างวันที่ 23–25 พฤศจิกายนนี้ ก่อนเผยแพร่แผนที่ Agri-Map แบ่งพื้นที่เป็นโซนเขียว เหลือง และแดง ในวันที่ 15 ธันวาคม 2569 โดยผลผลิตโซนเขียวจะได้รับรองมาตรฐาน GAP เพื่อไม่ให้เหมารวมว่าทุกพื้นที่ปนเปื้อน ส่วนพืชผลที่มีสารพิษเกินมาตรฐานจะมีการรับซื้อเพื่อนำไปทำลาย ขณะที่ปลาและกุ้งที่ตรวจแล้วมีค่าสารหนูไม่เกินเกณฑ์ แต่แนะนำให้นำเครื่องในออกก่อนรับประทาน
สำหรับการสื่อสารสร้างความมั่นใจ ทุกหน่วยงานที่มีข้อมูลจะประชุมกันในช่วงบ่ายวันนี้ เพื่อเร่งนำข้อมูลที่ผ่านการตรวจยืนยันแล้วขึ้นแพลตฟอร์มกลางออนไลน์ที่อัปเดตอย่างต่อเนื่อง ให้ประชาชนตรวจสอบสถานการณ์ในพื้นที่ตนเองได้อย่างโปร่งใส
ศ.ดร.ยศชนัน ย้ำทิ้งท้ายว่า การแก้ปัญหาจะเดินหน้า 2 เส้นทางคู่ขนาน คือ เจรจาแก้ที่ต้นเหตุด้วยหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ และปกป้องน้ำดื่ม อาหาร สุขภาพ และรายได้ของประชาชนฝั่งไทยตั้งแต่วันนี้โดยไม่รอให้ต้นน้ำสะอาดก่อน “ต้นน้ำอาจอยู่นอกพรมแดน แต่ความปลอดภัยของพี่น้องคนไทยเป็นหน้าที่ของรัฐบาลไทย และจะทำหน้าที่นี้จนกว่าแม่น้ำของเราจะกลับมาใสอีกครั้ง”

กตป. เปิดเวที Focus Group ระยอง ระดมภาคีภาคตะวันออก จับตาควบรวมโทรคมนาคม–ภัยออนไลน์ ยกระด ับสิทธิผู้บริโภคยุคดิจิทัล
2774
ข่าวประชาสัมพันธ์
สมเด็จฯธงชัย เป็นประธาน เปิดT-ONE GRAND สมุทรสาคร ที่พักใหม่ อลังการ ห้องพักสุดหรู พร้อมห้องจัดเลี้ยงครบครัน
เศรษฐกิจ-สังคม
รองผู้ว่าฯ อุบลฯ เยี่ยมชมบ้านศิลป์ ถิ่นอุบลราชธานี (Ubon Art Open House) ส่งเสริมศิลปะร่วมสมัย ส ร้างแหล่งเรียนรู้และแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม


